ABD, Rusya, Kanada ve Danimarka’nın da aralarında bulunduğu ülkeler kuzey kutbunun yer altı zenginliklerine sahip olmak adına bölgede askeri güçlerini artırmaya başladılar. 

 

Bölgede Rus, Amerika Birleşik Devletleri, Norveç ve Danimarka’ya ait filoların sayısının artması üzerine, son olarak Kanada da Kuzey Kutbu’ndaki askeri varlığını güçlendirdi. Kanada’nın Ontario Eyaleti’nde bulunan Kraliyet Askeri Akademisi Siyasal Bilimler Bölümü Öğretim Üyesi Christian Leuprecht, Deutsche Welle’ye yaptığı açıklamada, ”Uluslararası hukuka göre, bir ülkenin Kuzey Kutup bölgesinde hak iddia edebilmesinin o bölgeyi savunabilmesine bağlı” olduğunu söylüyor. 

 

Kuzey Kutbu’nda buzların erimesiyle yeni deniz yollarının açılmasının bölge ülkeleri arasında sorun yaratması beklenmiyor, zira bölgeye kıyısı olan ülkeler kendi kıyılarından 200 deniz mili öteye kadar uzanan alanın “münhasır ekonomik bölge” olarak kabul edilmesi konusunda uzlaşmıştı. Ancak buzun altındaki yeraltı zenginlikleri ülkeler arasında gerginliğe yol açabilir. Çünkü yakın bir gelecekte erimesi beklenen buzun altında 90 milyar varil petrol ve büyük miktarda doğalgaz olduğu tahmin ediliyor. 

 

Bölgede 10 bin eğitimli askerden oluşan 2 tugayı konuşlandıran ve bundan kısa bir süre önce bölgeye bir araştırma ekibi gönderen Rusya, bütün bölgenin Rusya’nın kıta sahanlığı sınırları dahilinde olduğunu kanıtlamaya çalışıyor.

Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne göre, eğer ülkeler doğal kıta sahanlıklarının 200 deniz milinden daha uzağa gittiğini kanıtlayabiliyorsa, kıta sahanlığını genişletme talebinde bulunabiliyorlar. Zira sözleşme, çevre ülkelerin meşru olarak denizin altı için de hak iddia edebilmesine imkan tanıyor; ancak bunun hukuki geçerliliğini kanıtlamanın zorluğunun, yeraltı zenginlikleriyle dikkat çeken bölge üzerinde hangi ülkenin hak sahibi olduğu konusunda yeni tartışmalar yaratması bekleniyor. 1994 yılında yürürlüğe giren sözleşmeye göre, ülkelerin sözleşmeyi onayladıktan sonraki 10 yıl içinde kıta sahanlıklarının genişletilmesi talebiyle başvuru yapma imkanı bulunuyor. Rusya bu başvuruyu gereğinden önce yaptı. Rus araştırma ekibinin, Rusya’nın kıta sahanlığını genişletilmesi için gerekli belgeleri önümüzdeki yıl içinde hazırlaması bekleniyor. Bu konuda henüz başvuru yapmayan Kanada için de süre 2013 yılının Aralık ayında doluyor. Rusya ve Kanada arasında, kimin gereken belgeleri daha çabuk hazırlayacağına ilişkin bir yarış yaşanabileceği tahmin ediliyor.

 

Leuprecht, ”bizi gerçekten endişelendiren, hatta güvenliği tehdit edebilecek durum, Çin’in Kuzey Kutup Bölgesi’ndeki varlığı” diyor. Leuprecht sözlerini şöyle sürdürüyor: ”Eğer bir ülkenin ‘karşı taraf’ olarak görülmesi gerekiyorsa, bu ülke Çin olur. Çin’in bu bölgede ne tür araştırmalar yaptığı pek açık olmamakla birlikte, uluslararası sözleşmelere aykırı olarak hammaddelere ilişkin haritalar hazırladıklarından şüpheleniliyor”