Erdal Aksoy TURCAS Petrol Yönetim Kurulu Başkanı, Dr. Selahattin Çimen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı ve ICCI Yürütme Kurulu Başkanı, Cüneyd Zapsu Cüneyd Zapsu Danışmanlık A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı

Bu yıl 18. kez düzenlenecek olan Uluslararası Enerji ve Çevre Fuarı ve Konferansı –ICCI’nın 2. Organizasyon Komite Toplantısı, 19 Mart 2012 tarihinde, İstanbul The Marmara Otel’de gerçekleştirildi. Enerji sektörünün duayenlerini bir araya getiren toplantının ilk bölümünde, 25-26-27 Nisan tarihlerinde yapılacak olan ICCI 2012 etkinliğinin konferans taslak programı ile ilgili görüş ve öneriler tartışıldı. İkinci bölümünde ise "Türkiye’de Enerji Sektörü Yatırım Ortamı: Riskler, Fırsatlar ve Beklentiler 2012-2015" başlıklı panel düzenlendi. Panele, TURCAS Petrol Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Aksoy ve Cüneyd Zapsu Danışmanlık A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Cüneyd Zapsu konuşmacı olarak katıldı.

Toplantının açılışında kısa bir konuşma yapan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı ve ICCI Yürütme Kurulu Başkanı Dr. Selahattin Çimen, ICCI’nın her geçen yıl, daha başarılı bir hale geldiğini ve etkinliğin bugün geldiği düzey itibariyle Türkiye’de yapılmakta olan benzeri konferanslar arasında özel bir yer ve önem kazandığını dile getirdi. Çimen, ICCI’nın çepheri geniş bir organizasyon olmasının yanı sıra katılımcı anlayışını sürekli olarak ilerletmesinin de etkinliğin bugün Türkiye’nin ve Avrupa’nın en önemli organizasyonları arasında olmasının altında yatan temel bir sebep olduğunu söyledi.

Dr. Selahattin Çimen’in ardından, söz alan Sektörel Fuarcılık Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Bulak, ICCI 2012’nin bu yıl kapasitesini artırarak, fuar olarak toplam 3 Hall’de, konferansların da eş zamanlı olarak 6 ayrı salonda gerçekleştirileceğini söyledi. Katılımcı sayısının da fuar iştiraki bakımından daha da gelişeceğini ve 15 bin civarında konuk ağırlamayı beklediklerini ifade eden Bulak, geçtiğimiz sene büyük ilgi gören B2B görüşmelerine de daha geniş çapta yer verilebileceğinin bilgisini verdi.

ICCI Organizasyon Komitesi üyeleriyle son gelişmelerin paylaşıldığı toplantıda; Mısır, Ukrayna, Rusya, Hindistan, İran, Azerbaycan, Türkmenistan, Kazakistan, Kırgızistan ve Gürcistan gibi ülkelerin bakanlarının, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız’ın

da katılımıyla ortak bir forumda buluşturulması için ilgili bakanların davet edildiği bilgisi verildi. Bulak, ayrıca taslak programı belli olan ICCI 2012 konferansında, enerji sektörünün bugününün ve yarınının tartışılacağı 44 ayrı oturum ile birlikte 3 önemli panelin de gerçekleştirileceğinin bilgisini verdi. Bulak konuşmasının devamında, etkinlikte düzenlenecek oturum başlıklarını tanıtarak, kapsamları ile ilgili detaylı bilgiler verdi.

Erdal Aksoy: "Yabancı yatırımcı teşvik edilmeli"

Organizasyon Komite toplantısının ikinci bölümünde ise, "Türkiye’ de Enerji Sektörü Yatırım Ortamı: Riskler, Fırsatlar ve Beklentiler 2012-2015" panelinde konuşan Turcas Petrol A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Aksoy, enerji sektörünün 3 boyutta ele alınması gerektiğine değindi. Bu boyutları ‘sosyal’, ‘ekonomik’ ve ‘teknik-mevzuatlar’ olarak isimlendiren Aksoy, Türkiye’deki sektörün risk ve fırsatlarını da tanımladı. "Türkiye’deki risk, zamanında yapılması gerekenlerin yapılmamasıdır ve tatsız hadiselerin peşinden esir gibi gitmektir" diye konuşan Aksoy, "Siz ileriyi görerek proaktif olarak kendi tavrınızı almazsanız, hadiselerin peşinden sürüklenip gidersiniz’’ dedi.

Aksoy, iş çevrelerinin doğruları bildiklerini ama onu tatbik etme, uygulama yoksunluğu içinde olduklarını belirterek, "Biz geçmiş 50 yılda hep bu yoklukları yaşadık. Bu doğru. Hadi yapalım... Yapamıyorsunuz. Neden? Şu veya bu sebeplerle. Birçok politik güç, bu tatbikatı yerine getirebilecek iradelere sahip değildi. Bugün Türkiye 50 yıllık yoklukların, sıkıntıların içinde dünyadan ayrıştı. Bugün dünya bizim o yokluklarımızı, otorite boşluğunu yaşıyor. Bizde ise otorite var. Güçlü bir hükümet var. Ancak bu güç zamanında ve fırsatı kaçırmayacak şekilde kullanırsak güçtür" diye konuştu. Erdal Aksoy, "Türkiye bu dönemde Doğu ile Batı arasındaki tüm boru hatlarının güzergahında bulunmuştur. Tüm bunlar yapılırken, kendi içindeki altyapıları da geliştirmiştir. Türkiye’nin dünyayı yeniden keşfetmesi gerekmiyor. Batıdaki mevzuatları Türkiye’ye göre revize edip kullandığımız takdirde, her yönüyle hazır bir sisteme sahip olabiliriz" dedi.

Türkiye’nin bütün bu yokluklara rağmen enerjide dünya çapında adımlar attığını, ancak cari açığını büyütmeden 2023 hedeflerine ulaşabilmesi için daha fazla yatırım yapılması gerektiğine işaret eden Aksoy, şunları kaydetti: "Bu yatırımlar büyük ölçekli yatırımlar. Bunların yapılabilmesi için Türkiye’de yeteri kadar tasarruf yok, sermaye de yok. Fakat Türkiye’nin cazibesi var. O cazibe doğru kullanıldığında dünyadaki birikimler Türkiye’ye gelir. Ancak bunun için maliyet esaslı kazanç üzerine bir piyasa oluşturulması gerekiyor. Eğer yatırımcı para kazanamıyorsa, önünü göremiyorsa neden gelsin?’’

Aksoy, sosyal yardımlara da işaret ederek, "Allah’ın dağında tezek yakan bir vatandaşımın benim evde yaktığım doğalgazın bedelinde payı olmasının hiçbir hakkı yok. Gazı ben yakıyorum, bedelini ben ödemezsem dağdaki vatandaşa sosyal yardım eksik gider. Sosyal yardım yapmak istiyorsam, maliyet esaslı bütün uygulamaları yaparım, ondan sonra gelir politikalarına göre bir takım geri dönüşümler, yardımlar yaparım’’ dedi.

Erdal Aksoy, Türkiye’nin maliyet esaslı piyasa şartlarına uyumu için özellikle elektrik borsalarında iyi bir sistem oluşturulması ve batıdaki pazar uygulamasına bir an önce geçmesi gerektiğini, fakat koordinasyon eksikliği bulunduğunu dile getirdi ve "Sizin bir hedefiniz olmazsa, orada performans kontrolleri yapamazsanız, 2023’ü değil 2033’ü de yakalayamazsınız" dedi.

"En pahalı enerji olmayan enerjidir"

Konuşmasının ardından toplantı katılımcılarının sorularını da yanıtlayan Turcas Petrol A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı, enerji fiyatlarını da değerlendirdi. "En pahalı enerji olmayan enerjidir"

şeklinde sözlerine başlayan Aksoy, enerji fiyatlarını aşağıya çekmedeki en iyi çözümün rekabetçi piyasaların oluşturulması olduğunu vurguladı. Enerjide arz güvenliği yaratmak için Türkiye’nin tüm imkanlarının faaliyete geçirilmesinin gerektiğini söyleyen Aksoy, iklim değişikliği sebebiyle daha soğuk geçen kış şartlarında, ileriki dönemlerde daha fazla enerjiye ihtiyaç duyulacağı öngörüsünde bulundu. Bu büyük ihtiyacın an itibariyle daha fazla doğalgaz santrali yatırımlarının yapılması ile çözülebileceğinin altını çizen Aksoy, "Çok daha fazla doğalgaz santrali yapın, ne kadar yapabiliyorsanız yapın" dedi.

Erdal Aksoy, bir başka katılımcının sorduğu soru üzerine de, dünyada petrol aramanın şartlarının herkes için aynı olduğunu, Türkiye 2 kuyu yerine 22-32 tane açsa petrol bulacağını belirterek, Türkiye’nin petrol ve gaz aramayı teşvik etmesi, bulunduktan sonra bölüşümün halledilebileceğini söyledi.

Zapsu: "Türkiye’deki siyasi yapı yatırımcı için fırsat"

Cüneyd Zapsu Danışmanlık A.Ş. Yönetim Kurulu Ba kanı Cüneyd Zapsu, ise konuşmasında, 2012-2015 arasının Türkiye için büyük fırsat olduğunu, Türkiye’nin yaşanan krizden faydalanması gerektiğini söyledi. Türkiye’de güçlü hükümet ve öngörülebilir bir siyasi yapının fırsat olduğunu dile getiren Zapsu, "Bundan sonra istikrarın en az bir dönem daha gideceği, kesin olmamakla birlikte tüm yabancı yatırımcılar tarafından satın alınmış durumda. Türkiye olarak büyük yatırımcıların dahi iştahını kabartacak büyüklüğe geldik’’ dedi. Zapsu, Türkiye’nin ekonomik büyümesindeki en önemli dinamiğin özel sektörün yatırım ve harcamalarındaki artış olduğunu, 10 yıl daha bu ekonomik büyüme temposu içine gideceğini kaydetti.

"Cari açığın suçlusu enerjidir"

Türkiye’ye 1923’ten 2002’ye kadar gelen yabancı sermaye miktarı 15 milyar dolar iken son 9 yılda 100 milyar dolara yakın olduğunu dile getiren Zapsu, "Siyasi istikrar devam ederse, şu andaki seviyenin 2-3 katına çıkacağını düşünüyorum’’ dedi.

Cüneyd Zapsu, Türkiye’deki cari açığın ciddi bir risk olduğunu, enerjinin de bu konuda en büyük suçlu olduğunu vurguladı. Özelleştirmelere de değinen "2012’de özelleştirmelerden beklenen net ciro enerjide 15 milyar dolar. Bu 20 milyara da çıkabilir’’ dedi.

Türkiye’de gaz fiyatlarının dünya ve Avrupa’ya göre çok ucuz olduğunu ve bunun da risk olduğunu dile getiren, Zapsu, "Bu riskin kaldırılması lazım. Hazine Botaş’a gaz fiyatlarını düşük tutması için para veriyor. Botaş sübvanse edileceğine, enerjiyi kullananlara, sanayiye öngörülebilir bir zaman zarfında 5-6 sene yavaş yavaş azalan bir yardım yapılabilir. Bu belirli zaman içinde biter. Aksi takdirde hiçbir siyasetçi bir anda kılıçla çözmezse, çözemeyecek gibi geliyor bana’’ dedi.

2012’de 20 Milyar Dolarlık Hisse Alışverişi

Kendisine yatırım için gelen şirketlerin enerji, petro-kimya, maden, ulaştırma, telekomünikasyon, sağlık, eğitim, hızlı tüketim malları gibi alanlarda yatırım yapmakla ilgilendiklerini dile getiren Zapsu, girişim sermayesi denilen ve sigorta ve emeklilik fonlarını işleten kurumların 11-12 senelik uzun vadeli paraları alarak bunu 5-6 senelik dönem halinde iki sefer yatırıma döndürmeye çalıştıklarını anlattı.

Zapsu, TPG’nin Mey örneğini vererek, şirketin 5 sene içinde 810 milyon dolara aldığını, 2.1 milyon dolara sattığını ve dünyanın bir numaralı alkol şirketinin Türkiye’ye girdiğini vurguladı. Zapsu, "2012’de Türkiye’de 20 milyar dolarlık hisse alışverişi bekleniyor’’ dedi. Türkiye’ye bugüne kadar girişim sermayesinin girmemesinin nedeninin patron yöneticilerin olması ve kurumsallaşmadaki sıkıntılardan kaynaklandığını kaydeden Cüneyd Zapsu, Türkiye’nin özelleştirmelerinde yanlış zamanlama yaptığını belirterek "Son 1-2 aydır sadece Türk bankalarının değil, yabancı bankaların da Türkiye’ye kredi açmaya başladı. Özelleştirmelerde bence 50 milyar dolara çok rahat ulaşırız’’ dedi.

Cüneyd Zapsu, 15 şirkete danışmanlık yaptığını, yabancıların şu anda para koyacakları yer bulamadığını, yatırım için en ideal ülkenin Avrupa’da Türkiye’nin olduğunu söyledi.

Halen Türkiye’ye gelen yabancı sermaye miktarının çok düşük olduğunu, Türkiye’nin her sene 100 milyarlık yatırım alması gerektiğine işaret eden Zapsu, "Batılı fonlar şimdiye kadar bakıyorlardı. Şimdi gözleri açıldı. TPG’nin Mey satışının Türkiye’ye çok faydası oldu. Bir fon Türkiye’ye geliyor para kazanıyor ve çıkıyor. Batılılar da acayip derecede gelmeye başladı. Körfez en yakın ama, en geç başladı. 20 milyar dolarlık hedef bu sene için olması gerekir. Karayolları ve köprülerin zamanlamasını dünyaya göre ayarlamak lazımdı. Geçen sene hata oldu’’ dedi.