“HVAC Uygulamalarında Yapay Zekâ (AI)” başlığını taşıyan TTMD XVII Uluslararası Yapıda Tesisat Teknolojileri Sempozyumu 14-15 Mayıs 2026 tarihlerinde İstanbul Bağlarbaşı Kongre ve Kültür Merkezi’nde hibrit olarak gerçekleştirildi.

Isıtma, soğutma, iklimlendirme sektörünün önde gelen uzman bilim insanları, STK temsilcileri ve TTMD üyelerinden oluşan 150’yi aşkın katılımcı yanı sıra canlı yayını takip eden 200’ü aşkın izleyici, XVII. Uluslararası Yapıda Tesisat Teknolojisi Sempozyumunda iki gün boyunca bir araya gelerek HVAC Uygulamalarında Yapay Zekanın gelişimine tanıklık etti. TTMD’nin ilk kez hibrit olarak düzenlediği Sempozyumda, 9 ana konu başlığında 6 oturum ve 1 panel düzenlenirken çok sayıda ulusal ve uluslararası kurum ile etkileşim sağlandı.

Sempozyumun açılış konuşmasını yapan Organizasyon Kurulu Başkanı Prof. Dr. Gülsu Ulukavak Harputlugil, pandemi sonrasında ilk kez yüz yüze gerçekleştirilen sempozyumda bir arada olmaktan dolayı mutlu olduklarını dile getirdi. Harputlugil, her büyük yenilikte olduğu gibi, yapay zekanın da hayatımıza girmesiyle ilk olarak belirli bir endişe ve merak yarattığını ama günümüzde yapay zekanın avantajlarının giderek daha fazla anlaşıldığı bir sürece girildiğini ifade etti ve bina sektörünü neler beklediği üzerine birçok farklı görüşün bu sempozyumda değerlendirileceğini söyledi.

Açılışta konuşan Türk Tesisat Mühendisleri Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Seçil İskender, yapay zekanın, mühendislik mesleğinin bir parçası haline geldiğine dikkat çekerek günümüzde dijital altyapı ve veri merkezi yatırımlarında büyük bir küresel değişime tanık olunduğunu, bunun da sektör için yeni fırsatlar ve sorumluluklar yarattığını belirtti. Gelişen hızlı teknolojiye rağmen insan bilgisinin, mühendislik etiğinin ve iş birliğinin önemini vurgulayan İskender, TTMD’nin her zaman kolektif öğrenme ve mesleki dayanışmaya değer verdiğini ve sempozyumun bu vizyon ile farklı disiplinlerden profesyonelleri bir araya getirmek için anlamlı bir platform olduğunu ifade etti.

TMMOB Makina Mühendisleri Odası adına bir konuşma yapan Yönetim Kurulu Başkanı Yunus Yener, TTMD’yi MMO’nun hayati bir parçası olarak gördüklerini ve TTMD ile makina mühendisliği alanında ortak çalışmalar yürütmekten ve TTMD’yi desteklemekten dolayı mutluluk duyduklarını söyledi.

İklimlendirme Meclisi adına konuşma yapan Mehmet Şanal, sempozyumunun yapay zeka ve data merkezleri odaklı olmasının, gelişen teknoloji ve üreticiler açısından önemini vurgulayarak sektörün kendini bu alanda geliştirmesi gerektiğini belirtti. Şanal, İklimlendirme Sektörünün ihracat rakamlarının büyüdüğünü ve İklimlendirme Meclisi olarak sektör paydaşları ortak çalışmalara devam edeceklerini vurguladı.

Açılış konuşmalarının ardından Sempozyum Organizasyon Kurulu Başkanı Prof. Dr. Gülsu Ulukavak Harputlugil iki ayrı yapay zeka uygulaması ile aynı anda sohbet gerçekleştirdi. Enerji verimliliği, dijital ikizler ve öngörücü bakım gibi başlıkların incelendiği tartışmada, geleneksel yöntemlerin yerini alan akıllı algoritmaların operasyonel maliyetleri nasıl düşürdüğü vurgulandı.  Hava kalitesi ile enerji tasarrufu arasındaki dengenin kurulmasında veri odaklı yaklaşımların önemine dikkat çekilen konuşmada, tasarım mühendislerinin rolünün çizim yapmaktan veri yönetimine evrilmesi, akıllı binalarda siber güvenlik ve veri gizliliği, sektör paydaşlarının alması gereken önlemler, yapay zekanın HVAC sistemlerinde yaşayan ve öğrenen organizmalara dönüşümü gibi konulara değinildi.

Sempozyumun açılış oturumunda “From Machine Learning to Learning from Machines” başlıklı ilk sunumu yapan Volkan Doda, herkesin yapay zekâ ile bir an önce ilgilenmeye başlaması gerektiğini bu sayede daha hızlı gelişim, tutarlı sonuç elde etme, operasyonel verimlilikte ve sürdürülebilir bina yönetim çözümlerinde iyileşme ve henüz düşünülmemiş birçok fayda sağlanacağını belirtti. Yapay zekânın tarihsel gelişim süreciyle ilgili bilgiler veren Doda, yapay zekaya yatkın mühendislere güvenilip desteklenmesi gerektiğini söyledi.

Bina HVAC Sistemlerinde Yapay Zeka konulu sunum bir sunum yapan REHVA Yönetim Kurulu Başkanı Livio Mazzarella, yapay zeka türleri ve gelişimine değindikten sonra yapay zekalı kontrol sistemlerinin gelişim süreci ve HVAC sektöründeki aşamalarını anlattı. Mazzarella, HVAC öngörücü bakım, akıllı sensörler ve nesnelerin interneti, bulut tabanlı yapay zeka HVAC kontrolleri,  dijital ikiz ve yapay zeka limitleri gibi konu başlıklarında bilgiler paylaştı.

3B Modellerin Ötesinde: Yapay Zeka Çağında BIM ve Dijital İkizler başlıklı bir sunum yapan Catalin Lungu, Romanya’daki BIM süreçlerine dair teknik düzenlemeler ve yol haritasını anlattı.

Doç. Dr. Murat Çakan’ın moderatörlüğünde gerçekleşen Sempozyumun birinci teknik oturumunda ilk sunumu Prof. Dr. Halime Paksoy “GREENOLIVE Sanayinin Karbonsuzlaştırılması Projesi: Enerjiden Isı Üretimi Konsepti” başlığında gerçekleştirerek proje kapsamında elde edilen karbonsuzlaşma süreçlerinde ısı temelli enerji dönüşüm stratejilerini ele aldı. Paksoy, elektrifikasyon ve termal enerji entegrasyonunun gelecekteki enerji sistemleri açısından kritik önem taşıdığını belirtti.

Dr. Burcu Koçak’ın “Artificial Intelligence in Thermal Energy Storage Building Applications” başlıklı sunumunda HECTAPUS Projesi kapsamında mülteci barınakları için geliştirilen; güneş kolektörleri ve faz değişim malzemeleri (FDM) tabanlı termal enerji depolama üniteleri ile çalışan yenilikçi ısıtma ve soğutma sistemi tanıtıldı. Çalışmada, değişken dış ortam koşulları ve olası sistem arızaları karşısında sabit otomasyon yapılarının her zaman yeterince hızlı ve esnek tepki verememesinin sistem performansını olumsuz etkileyebildiği vurgulandı. Bu kapsamda; Model Predictive Control (MPC), Reinforcement Learning (RL) ve Yapay Sinir Ağları (ANN) gibi yapay zekâ tekniklerinin enerji yönetimi, depolama optimizasyonu, hızlı karar alma ve kullanıcı konforunun artırılması açısından sağlayabileceği potansiyel katkılar değerlendirildi.

“Machine Learning Based Solar PV Forecasting for Sustainable Buildings” başlıklı bir sunum yapan Dr. Tuğba Gürler sunumunda sürdürülebilir bina uygulamaları için güneş enerjisi üretim tahminlerinde makine öğrenmesi yöntemlerinin kullanımı değerlendirdi ve yenilenebilir enerji entegrasyonunda tahmin doğruluğunun sistem güvenilirliği açısından önemi vurguladı.

Isı Arayüz Ünitelerinde Dijital Hidronik Dengeleme üzerine bir sunum yapan Can Kodaman hidronik sistemlerde dijital dengeleme yöntemlerinin enerji performansı ve işletme verimliliği üzerindeki etkilerini ortaya koydu.

İkinci teknik oturumda ilk sunumu Su Döngülü Isı Pompası Sistemlerinde Dijital İkiz Uygulaması ile Performansa Dayalı Hidronik Sistem Tasarımı üzerine yapan Meriç Sapçı, sistemlerin yalnızca tasarım aşamasında değil, işletme sürecinde de sürekli izlenebilir ve optimize edilebilir hale geldiğini belirtti.  

Oturumun son iki sunumu gerçekleştiren Ömer Yiğit Türkaslan, “Artificial Intelligence for Data Center Thermal Management: Methods, Integration, and Practical Guidelines” başlıklı sunumunda veri merkezi termal yönetiminde kullanılan yapay zekâ yöntemleri sistematik bir çerçevede ele aldı. Türkaslan, denetimli öğrenme tabanlı yedek modeller (surrogate models), fizik-kısıtlı sinir ağları (PINN), takviyeli öğrenme ve evrimsel optimizasyon algoritmaları gibi farklı yaklaşımların hangi problemde, hangi gereksinimler altında ve nasıl entegre edileceğini mühendislik perspektifinden değerlendirdi.

Ömer Yiğit Türkarslan “Physics-Constrained Deep Learning for Sparse Data Reconstruction in Data Center Thermal Management” başlıklı başlıklı ikinci sunumunda ise, veri merkezlerinde sınırlı sayıda sensörden elde edilen seyrek (sparse) ölçüm verisinden tüm sıcaklık alanını yeniden inşa eden bir fizik-kısıtlı derin öğrenme (PCNN) modelini sundu.  Önerilen model ile, klasik bir sinir ağına kıyasla ortalama mutlak hatayı (MAE) 4.35 °C’den 0.75 °C’ye düşürerek yaklaşık %83 iyileşme sağlandığını ifade eden Türkaslan, Tahmin süresi tipik bir CFD çözümünün yaklaşık 60 dakikasından milisaniye mertebesine indiğini; böylece modelin gerçek-zamanlı izleme ve kontrol uygulamaları için uygun hale geldiğini ifade ederek modelin koruyucu (conservative) sapma davranışını da işletim güvenliği açısından vurguladı.

Uluslararası Sempozyumun ikinci günü, Moderatörlüğünü Sarven Çilingiroğlu’nun yürüttüğü “Veri Merkezlerinin Geleceği” başlıklı panel ile başladı. Dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte veri merkezlerinin finans, telekomünikasyon, sağlık, savunma, yapay zekâ ve bulut bilişim altyapılarının temel taşı hâline geldiğine dikkat çeken Sarven Çilingiroğlu, artan işlem kapasitesi ihtiyacı ise veri merkezlerinde enerji tüketimi, sürdürülebilirlik, işletme güvenilirliği ve soğutma teknolojileri konularını her zamankinden daha kritik bir noktaya taşıdığını söyledi.

Veri merkezi yatırımcılarını, tasarımcılarını, uygulayıcılarını, akademisyenleri ve HVACR sektör profesyonellerini ortak bir platformda buluşturarak bilgi paylaşımını artırmak ve sektörün geleceğine yönelik teknik farkındalık oluşturmak amacıyla paneli düzenlediklerini belirten Çilingiroğlu, enerji etkin ve sürdürülebilir veri merkezi altyapılarının geliştirilmesine katkı sağlayacak yenilikçi çözümlerin tartışılması için farklı alanlardan konuşmacılar bir araya gelerek yüksek yoğunluklu veri merkezlerinde enerjinin etkin kullanımı, sürdürülebilir tasarım yaklaşımları, doğal ve düşük GWP’li yeni nesil soğutucu akışkanlar, serbest soğutma uygulamaları, sıvı soğutma teknolojileri ve operasyonel süreklilik gibi başlıkların ele alınacağını aktardı.

Panelin ilk konuşmacısı İsmail Can, mühendislik ve sürdürülebilir tasarım yaklaşımı açısından değerlendirmelerde bulunduğu sunumunda veri merkezi tasarımında güncel trendler, free cooling, liquid cooling ve hibrit sistemler hakkında bilgiler paylaştı.

Telekomünikasyon ve veri merkezi işletmeciliği perspektifinden bir sunum yapan Sinan Alkaş, veri merkezi yatırımlarında soğutma stratejisinin yatırım, işletme ve süreklilik bakış açısını anlattı. Alkaş veri merkezlerinde Commissioning (Belgeleme, İletişim, Doğrulama – BİD) ve TAD’ın (Test, Ayar, Dengeleme) önemine değindi.

Son panelist Kıvanç Aslantaş, “Soğutmada Yeni Nesil Soğutkanlar ve Enerji Verimli Sürdürülebilir Sistemler” konulu sunumunda; sürdürülebilirlik kavramı, veri merkezleri de dâhil olmak üzere küresel enerji ihtiyacındaki artışın temel nedenleri, doğal soğutkanlar, enerji verimli sistemler ve soğutkan seçiminde dikkate alınması gereken kriterlere ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Aslantaş ayrıca sunumunda, doğal soğutkan kullanımını teşvik eden çevresel ve yasal gerekçelere değinerek, soğutma sistemlerinden kaynaklanan toplam ısınma etkisi eşdeğeri (TEWI) kavramı hakkında da bilgi paylaştı.

Panel kapsamında enerjinin etkin kullanımı ve sistem tasarımı, sürdürülebilirlik ve regülasyonlar, yeni nesil soğutma teknolojileri ele alınırken sempozyum katılımcılarından gelen sorular panelistler tarafından yanıtlandı.

Doç. Dr. Murat Çakan’ın moderatörlüğünde gerçekleşen Sempozyumun üçüncü teknik oturumunda ilk sunumu “Beyond the Black Box: Revolutionizing HVAC operation through Causal AI and Human Knowledge” başlığıyla Cheol-Soo Park yaptı. Yapay zekâ çağında, veri odaklı modellerin, model tabanlı öngörücü kontrolü kolaylaştırmaları nedeniyle ön plana çıktığını, ancak veri odaklı modellerin genellikle nedenselliği dikkate almadan yalnızca girdi ve çıktı arasındaki korelasyonu ele aldığını söyleyen Park, insanların uzmanlıklarıyla zenginleştirilmiş nedensel yapay zekanın, veriler içinden karmaşık nedensel yapıları tespit edebileceğini ifade ederek Güney Kore’deki mevcut binalara uygulanan birkaç örneği sundu.

“A Case Study on AI-Driven, Sensor-Free HVAC Control for Energy Efficiency in Large-Scale Commercial Buildings” başlıklı bir sunum yapan Bahadır Karaca, yapay zekâ tabanlı öngörülü HVAC kontrol sistemlerinin, ticari binalarda enerji verimliliği ve kullanıcı konforunu birlikte optimize edebilecek yeni nesil çözümler sunduğunu aktardı. Karaca, gerçek alışveriş merkezi verileriyle geliştirilen ANN tabanlı "occupancy prediction-yoğunluk tahmini" yaklaşımı sayesinde, sensör bağımlılığı azaltılmış HVAC kontrolü ile geleneksel sistemlere kıyasla, önemli enerji tasarrufu potansiyeli ortaya koyulduğunu iletti.

Oturumun son konuşmacısı Mete Özşen, “Artificial Intelligence Assisted Analysis of Fan Types for Air Handling Units” konulu sunumunda klima santrallerinde kullanılan fan tiplerinin yapay zeka destekli analizini yaparak, düzgün bir şekilde eğitilen yapay zeka araçlarının enerji verimli ve kısa geri dönüş süreli fan seçiminde tasarımcılara destek olabileceğini gösterdi.

Öğle arasından sonra geçilen dördüncü teknik oturumda, geleceğin akıllı hastanesi konulu bir sunum yapan Ioan Silviu Dobosi, bağımsız sistemlerden akıllı hastane ekosistemine geçiş süreciyle ilgili bilgiler paylaştı. Dobosi, hastane dönüşümünün sadece teknolojik bir mesele değil, aynı zamanda bir entegrasyon meselesi olduğunu söyleyerek sadece daha verimli bir bina değil, hasta güvenliği sağlayabilen ve operasyonel performansı optimize edilebilen akıllı bir sistem olduğunu belirtti.

"İklim Değişikliği ve Kentsel Isı Adası Etkilerine Karşı HVAC Sistemleri, Yapılı Çevre ve Toplumun Adaptasyonu İçin Dayanıklılık Yaklaşımları" konu başlıklı bir sunum paylaşan Birol Yavuz, dayanıklılık kavramını tanımından sonra söz konusu adaptasyon için çok ölçekli dayanıklılık stratejileri aktardı. Yavuz, "Enerji Verimliliğinden Dirençliliğe, Bina Ölçeğinden Kentsel Ölçeğe, Mekanik Sistemden Entegre Yaklaşıma" çerçevesinde yeni bir paradigma oluşturulması gerektiğini söyleyerek nihai hedefin HVAC sistemlerini; iklime duyarlı binalar, şehirler ve topluluklar için statik “termal makinelerden” dinamik “dayanıklılık mekanizmalarına” dönüştürmek" olması gerektiğini vurguladı.

Oturumun son konuşmacısı Mustafa Serhan Ünlütürk sunumunda kentsel ısı adası etkisinin konut yapılarının enerji performansı üzerindeki etkilerini yapay zekâ destekli simülasyon ve optimizasyon yöntemleriyle inceledi. Balıkesir’de seçilen bir konut yapısı üzerinden yürütülen araştırmada, 2050 iklim senaryoları dikkate alınarak kentsel morfoloji, yeşil alan oranı ve yüzey albedo değerlerinin enerji tüketimi üzerindeki etkilerinin analizini paylaşan Ünlütürk, elde edilen bulguların, iklime duyarlı kentsel tasarım stratejilerinin bina enerji performansını iyileştirmede önemli bir potansiyele sahip olduğunu işaret etti.

Uluslararası Sempozyumun beşinci ve son teknik oturumunda “Response Surface–Based Numerical Optimization of Opening Layouts for Natural Ventilation in Residential Buildings” başlıklı bir sunum yapan Doç. Dr. Ziya Haktan Karadeniz, bina dış cephelerindeki açıklıkların, bina tasarımı sürecinde doğal havalandırma etkinliğini artırmak için ölçülendirilebilmeleri ve konumlandırılabilmeleri için hesaplamalı akışkanlar dinamiği yazılımlarının etkin kullanımı konusunda örnek bir uygulama gösterdi. Dört katlı bir binanın farklı katlarındaki açıklıkların optimize edildiği çalışmada, yöntemin meteorolojik verilerle birlikte otonom hibrit havalandırma sistemlerinin tasarımı ve işletilmesi için nasıl kullanılabileceği de açıklandı.

“Thermoeconomic Impact of Condenser Design in Heat Pump Integrated Water Heaters” konulu sunumda ise İmge Karakoç, ısı pompası entegreli bir sıcak su tankında kondenser geometrisi ve tank içi stratifikasyonun bölgesel ısıl etkileşim üzerindeki etkilerini deneysel olarak inceledi. Karakoç, çalışma kapsamında kondenser boyunca zamana bağlı ve bölgesel sıcaklık davranışlarının değerlendirildiğini, ortalama sıcaklık yaklaşımlarının gerçek çalışma koşullarını tam olarak temsil etmekte yetersiz kaldığını göstererek, elde edilen bulguların kondenser performansının bölgesel ve zamana bağlı yöntemlerle değerlendirilmesinin önemini işaret etti.

Oturumun son konuşmacısı Alper Mete Genç, “Numerical Investigation of Single Cycle Transient Thermal Responce of Gyroid Heat Exchanger” ve “Numerical Investigation of Thermal Comfort and Air Quality in a Bus Cabin Equipped with Heat Recovery Ventilation (HRV) System” başlıklarında iki ayrı sunum gerçekleştirdi.

Teknik oturumların tamamlanmasının ardından geçilen kapanış oturumunda ilk olarak konuşan Sempozyum Bilim Kurulu Başkanı Doç. Dr. Murat Çakan, iki gün boyunca sempozyumda ele alınan konuları özetleyerek: “Sempozyum boyunca yapay zekanın 1980’lerden başlayarak günümüze kadar gelişimini ve felsefesini inceleyerek değerli kazanımlar elde ettik ancak mühendislikte, özellikle HVAC alanında kendi kapasitemizin ve değerlendirme yeteneklerimizin değerini unutmamalıyız” dedi.

Sempozyum Organizasyon Kurulu Başkanı Prof. Dr. Gülsu Ulukavak Harputlugil ise, sempozyumda sektörün önde gelen kuruluşlarının, akademisyenlerin ve uzman meslektaşların bir araya geldiğine dikkat geçerek yapay zekanın HVAC sektöründeki mevcut rolü ve gelecekti olası etkilerinin ele alındığını belirtti. Sempozyumun son derece verimli geçtiğini ifade eden Harputlugil, etkinliğin düzenlenmesinde emeği geçen tüm kurullara ve organizasyon ekibine teşekkür etti.

Son kapanış konuşmasını yapan TTMD Yönetim Kurulu Başkanı Seçil İskender: “Son iki günde, sadece yapay zekâ ve yeni teknolojileri değil, aynı zamanda endüstrimizin, şehirlerimizin ve mühendisler ve profesyoneller olarak sorumluluklarımızın geleceğini de ele aldık. Dijitalleşmenin, akıllı sistemlerin ve veri odaklı yaklaşımların binaları, HVAC&R uygulamalarını ve özellikle veri merkezleri gibi hızla büyüyen alanları nasıl dönüştürdüğünü inceledik. Ancak, tüm teknik tartışmaların ötesinde, bu sempozyumun gerçek başarısının, bu salondan ayrıldıktan sonra da devam edecek iş birlikleri, yeni fikirler ve profesyonel bağlantılarla ölçüleceğine inanıyorum. Bu sempozyuma katkıda bulunan tüm konuşmacılara, moderatörlere, organizasyon ve bilim komitesi üyelerine, katılımcılara ve Sempozyum sponsorları Kodsan, Aydın Global, Ayvaz, Ebitt, Form, Soler&Palau, Systemair, Trox, Agon, Duyar, Halton, Johnson Controls, Norm Teknik ve Treemec’e teşekkürlerimi sunuyorum” dedi.