NEŞE ÖZDEMİR
Makine Mühendisi (ESGAZ İç Tesisat Kontrol ve Proje Onay Müh.)

GİRİŞ
Eskişehir’de doğalgaz konutlarda ilk kez 1996 yılında kullanılmaya başlanmıştır. Konutlarla birlikte birçok ticari kurum ve kuruluşta da doğalgaz kullanılmaya başlanmıştır. Günümüzde yaygın olarak kullanılmakta olup hayatımızda büyük önem taşıyan doğalgazın doğru kullanıldığında konfor, rahatlık ve tasarruf sağlasa da bilinçsiz kullanımlarda can ve mal güvenliğini tehdit ettiği görülmektedir.

Doğalgaz kaynaklı kazaların oluşmasını engellemek, doğalgazın verimli kullanımını sağlamak, doğalgaz ve baca gazı sızıntılarından oluşabilecek zehirlenmelerin önüne geçebilmek amacıyla Eskişehir genelinde iç tesisatlarda 2016 yılı itibariyle periyodik kontrollere başlanmıştır.

PERİYODİK KONTROLÜN YASAL ÇERÇEVESİ
4646 sayılı Doğalgaz Kanunu’nun 4.maddesinde “Dağıtım şirketleri, konut, ticarethane ve sanayi dâhil tüketicileri doğalgaz kullanmak için yaptıkları veya mevcut olan iç tesisatı kendi teknik personeli veya kendi adına çalışan denetim şirketlerine kontrol ettirebilir” hükmü yer almaktadır.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun İç Tesisat Yönetmeliği’nin 6.maddesinde, “Müşteri iç tesisat ve mevcut iç tesisatta yapılacak tadilatı, bedeli karşılığında sertifika sahibine projelendirir, inşa ettirir. Dağıtım şirketi, sorumluluk bölgesi içinde yaptığı veya yaptırdığı kontrol sonucunda, iç tesisatı uygun bulmaması halinde; doğalgaz vermesini reddedebileceği gibi, mevcut iç tesisat için vermekte olduğu doğalgazı da kesebilir. Müşteri iç tesisatı uygun hale getirip tekrar başvurduğu takdirde, yapılacak kontrol neticesinde iç tesisatın uygun olduğunun tespiti durumunda, dağıtım şirketi doğalgaz vermekle yükümlüdür” hükmü yer almaktadır.

İlgili hükümler ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun 03 Mayıs 2013 tarihli yazısı ile tüm doğalgaz dağıtım şirketlerine gönderilen 17.04.2013 tarih ve 4364 sayılı Kurul Kararı gereğince; Eskişehir Doğalgaz Dağıtım Bölgemizde, iç tesisatlara ilişkin periyodik kontrol faaliyetini gerçekleştirilmektedir.

PERİYODİK KONTROLÜN ÖNEMİ
Yapılan periyodik kontrollerde 20 yılı aşkın süredir kullanılan tesisatların birçoğunun bakımsızlıktan dolayı emniyet hususlarını kaybetmeye başladığı, kullanılan yakıcı cihazların ekonomik ömrünü tamamladığı, havalandırma menfezlerinin kapatıldığı, baca ve bağlantılarının uygun olmadığı ve bağlantı noktalarının sızdırmazlığını kaybettiği tespit edilmiştir.

Yapılan tespitlerle abonelerin can ve mal güvenliğini tesis etmek ve güvenli doğalgaz arzını sağlamak adına periyodik kontrollerin büyük önem taşıdığı görülmüştür.

PERİYODİK KONTROLLERDE KARŞILAŞILAN DURUMLAR

1-Bacalar ve Baca Bağlantıları
Yapılan kontrollerde baca ve baca bağlantılarında büyük sıkıntılar tespit edilmiştir. Bu sıkıntılar genel olarak:

a- Baca bağlantıları ile aspiratör bağlantılarının aynı bacaya bağlanması (Resim 1),
b- Mutfak mahallinde dolaşan yakıcı cihaz ( kombi, şofben vb…) bacaları (Resim 2),
c- Çatı içerisinde kalan bacalar (Resim 3),
d- Kapalı alan içerisinde kalan hermetik bacalar (Resim 4),
e- Uygun olmayan baca ve cihazlar (Resim 5),
f- Atık su borusu ile yapılan baca bağlantıları (Resim 11)

2- Havalandırma Menfezi
Yapılan periyodik kontrollerde özellikle birçok konut ve kazan dairelerinde hayati önem arz eden havalandırma menfezlerinin kapalı olduğu tespit edilmiştir. (Resim 6)

3. Bakımsız ve Korozyona Uğramış Tesisatlar
Uzun yıllardır kullanılan ve boyası yapılmayan tesisatların zaman içerisinde paslanarak delinmeye yüz tuttuğu ve doğal gaz kaçağına mahal verdiği tespit edilmiştir. (Resim 7)

4. Proje Dışı Yapılan Doğalgaz Hatları
Zaman içerisinde değişen talepler ve ihtiyaçlar doğrultusunda cihaz eklenip ya da çıkartılması mümkündür. Fakat bu değişiklikler mutlaka projelendirilerek doğalgaz dağıtım şirketine bilgi verilmeli ve tesisatın tekrar kontrol edilerek gaz kullanımına uygun olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan periyodik kontrollerde birçok tesisata doğalgaz dağıtım şirketinin bilgisi haricinde sertifikasız ustalarca müdahale edildiği tespit edilmiştir. (Resim 8)

5. Uygun Olmayan Cihaz Bağlantıları
Gaz arzı sağlandıktan sonra cihaz ve bağlantılarının değiştirildiği ve yapılan değişikliklerin standart ve mevzuatlara uygun olmadığı tespit edilmiştir.

6. Uygun Olmayan Kazan Daireleri
Birçok konutta doğalgaz arzı sağlandıktan sonra kazan dairelerinde de havalandırma menfezlerinin kapatıldığı, yangın tüpünün olmadığı, gaz alarm cihazlarının çalışmadığı ve depo gibi kullanılarak herhangi bir doğalgaz sızıntısında müdahale edilemeyecek durumda olduğu, birçok kazan bacasının uygun olmadığı ve bakımlarının yapılmadığı da tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra proje harici yapılan kazan ve brülör değişiklikleri ile sayaçların kapasitesi üzerinde bir tüketim oluşturulduğu da tespit edilmiştir. (Resim 9)

Yapılan kontrollerde; tesisat kabul işlemlerinden sonra abonelerce yapılan uygunsuzluklar ve tespit edilen olumsuzluklar yine aboneler tarafından giderilmiştir;

• Kapalı havalandırma menfezleri açılmıştır.
• Bakımsız ve küflenmiş tesisatlar boyatılmıştır.
• Eski, yıpranmış ve güvenli olmayan cihaz bağlantı fleksleri değiştirilerek güncel standartlara uygun ve güvenli hale getirilmiştir.
• Çalışmayan gaz alarm cihazları ve selenoid vanalar çalışır duruma getirilmiştir.
• Depo haline getirilen, kazan ve ekipmanlarına ulaşılamayan havalandırma kanalının kapalı olduğu birçok kazan dairesi mevzuatlara uygun hale getirilmiştir.
• Kazanların, sanayi tipi fırınların ve birçok bacalı cihazların bacaları standartlara uygun hale getirilmiştir.
• Kapalı alanlarda kalan hermetik cihazlar ve bacaları uygun hale getirilmiştir.
• Etrafı kapatılan ve ulaşılamayan birçok servis kutusu ve sayaç ulaşılabilir yerlere alınmıştır. (Resim 10)
• Bilinçsizce ve Esgaz bilgisi dışında müdahale edilen tesisatlar, değiştirilen ve eklenen cihazlar projelendirilerek standartlara uygun tesisatlar haline getirilmiştir.

SONUÇ
2016 ve 2017 yıllarında yapılan toplam kontrol sayısı yaklaşık 50 bin civarındadır. Yapılan kontrollerde uygun olmayan tesisatlar uygun hale getirilerek abonelerin güvenli doğalgaz kullanımı sağlanmış olmakta ve bu hususta bir farkındalık oluşturulmaktadır. 10 yıl süre içinde tüm tesisatların kontrol edilmesi hedeflenmiş olup 10 yıllık süreden sonra kontrollerin yeniden yapılması planlanmaktadır.

Makale ile ilgili resimlere e-dergi üzerinden ulaşmak için lütfen tıklayınız...