Fatih sondaj gemisinin Karadeniz’deki Sakarya Gaz Sahasında doğalgaz keşfi üzerine Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu da kolları sıvadı, bu keşfin piyasaya etkileri üzerinde çalışmaya başladı.

Bilindiği gibi son yıllarda BOTAŞ ve özel sektörü tarafından gerçekleştirilen büyük yatırımlarla Türkiye’nin doğalgaz alt yapısı güçlendirildi. İletim, dağıtım, depolama tesislerimizin kapasiteleri arttırıldı. Türk Akım, TANAP gibi uluslararası projeler hayata geçirildi, yeni LNG/FSRU tesisleri devreye alındı, doğalgaz dağıtım şebekesi 81 ilimize ve 555 ilçe/beldemize ulaştırıldı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile belirlenen ortak strateji doğrultusunda geçmiş yıllarda ülkemize biçilen köprü, kavşak, transit gibi rolleri reddedilirken hedef: “doğalgaz ticaret merkezi olmak” şeklinde belirlendi.

Burada en önemli noktalardan biri de hiç şüphesiz EPDK tarafından mevzuat alt yapısı oluşturulan ve EPİAŞ bünyesinde kurulan Organize Toptan Doğal Gaz Satış Piyasasının (Doğalgaz borsası) 1 Eylül 2018 tarihinde devreye alınması.

Doğalgaz borsamızın 2 yıllık gerçekleşme rakamlarına bakıldığında bu sürede toplam 3,2 milyar m3 doğalgazın ticaretinin yapıldığı, toplamda 4,7 milyar TL civarında işlem hacmi gerçekleştiği ve ortalama GRF’nin ise 1460 TL/1000 Sm3 seviyelerinde oluştuğu görülmektedir. Yeni kurulan bir borsa için bu rakamlar oldukça memnuniyet verici ve piyasa oyuncularının mevzuata ve kurumlara olan güveninin bir göstergesi.

Karadeniz’de keşfedilen doğalgazın sisteme verilmesiyle Türkiye doğalgaz piyasası daha da gelişecek, arz kaynakları çeşitlenecek, doğalgaz borsası daha likit ve derin olacak, konut ve sanayi tüketicilerinin enerji maliyetleri hissedilir oranda azalacak.

VADELİ GAZ PİYASASI İÇİN GERİ SAYIM BAŞLADI

Enerji Bakanlığının 2019-2023 Stratejik Planında 2021 yılında faaliyete geçirilmesi planlanan Vadeli Doğal Gaz Piyasası da kendi ürettiğimiz doğalgazın vadeli kontratlarla satılabileceği bir piyasa oluşturulması bakımından çok büyük önem taşıyor. EPDK da bu konudaki çalışmalarını tamamlamak üzere.

Doğalgaz borsasında işlem yapan piyasa oyuncularına yeni seçenekler sunulması ve ileriye dönük fiyat belirsizliklerinin en aza indirilmesi amacıyla bir taslak hazırlandı. Taslağa son halinin verilerek Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu onayına sunulması amacıyla konuyla ilgili tüm tarafların (EPDK, EPİAŞ, BOTAŞ, Özel Sektör STK ve Şirketleri) bir araya geleceği çalıştay sürecinin ilk toplantısı yapıldı.

50 kişinin üzerinde katılımcının yer aldığı bu ilk toplantıda, VGP’de işleme sunulacak ürün çeşitleri ve vadeleri taraflarca değerlendirildi ve konuya ilişkin uluslararası gelişmiş piyasalarda işlem gören vadeli ürün çeşitleri hakkında EPDK tarafından katılımcılara bilgilendirme yapıldı.

2021’de hayata geçirilmesi planlanan Vadeli Doğal Gaz Piyasası Ne Getirecek? 

Sağlıklı işleyen rekabetçi bir doğalgaz piyasanın olmazsa olmazları niteliğinde olan;
- Piyasa öngörülebilirliği,
- Fiyat belirsizliğinden kaynaklanan risklerin bertaraf edilmesi,
- Piyasada derinlik ve likiditenin arttırılması gibi hedeflere vadeli doğalgaz piyasası ile ulaşılabilecek.

İleri tarihli fiziksel teslimat gerektiren yenilikçi ürünlerin de organize piyasada sunulması ile OTSP’de faaliyet gösteren oyunculara kendi pozisyonları açısından alternatif bir hareket esnekliği sağlanacak, piyasa derinliği artacak, ileriye dönük belirsizlikler en aza indirilirken arz güvenliğine de büyük katkı sağlanacak.

Konuyu değerlendiren EPDK Başkanı Mustafa Yılmaz; 2021 yılında açılacak vadeli gaz piyasası ile doğalgaz borsasında işlem yapan oyuncuların vadeli kontratlar aracılığı ile 2023 yılında sisteme verilmesi planlanan yerli doğalgazın alım-satımını önceden yapabilme imkanı bulacağını söyledi. Yılmaz: “Bu sayede Karadeniz gazımızın daha üretilmeye başlamadan bile ülkemizin gaz fiyatları üzerindeki olumlu etkisini göreceğiz inşallah” dedi.

Yılmaz sözlerine şöyle devam etti: “Karadeniz’de keşfi yapılan yerli doğalgazımızın üretildikten sonra sisteme verilmesi ve ticarileştirilmesi aşamasında EPDK olarak biz devreye gireceğiz. Gerekli lisanslama ve düzenleme çalışmalarını yaparak yerli doğalgazımızın en ekonomik şekilde tüketicilerimizin hizmetine sunulmasını hep birlikte sağlayacağız inşallah. Hem bu keşif hem de vadeli gaz piyasamız ile Türkiye doğalgazda ticaret merkezi olma hedefine bir adım daha yaklaşmış olacak. Doğalgaz piyasamız zaten çok iyi bir noktada. Ancak bu süreçte kendi doğal gazımızı keşfetmek ayrı bir mutluluk… Biz de kendi doğalgazımızın düzenleyicisi olmanın gururunu yaşayacağız… Bu vesileyle, doğalgaz borsamızın da ikinci yılını kutluyor, başta OTSP’nin kurulması sürecine önemli destek veren Sn. Bakanımız olmak üzere emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.”